Kıbrıs El Sanatlarından Koza İşi

İpek kozasından yapılan el işleri Kıbrıs’ın el sanatlarında büyük öneme sahip. Özellikle Kıbrıs'ın hünerli hanımlarının el emeği göz nuru olan koza işleri, yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekiyor.  Sizinde yolunuz Kıbrıs’a düşerse ipek kozasından yapılan tablolardan ve aksesuarlardan satın alabilirsiniz.

koza işiKıbrıs’ın el sanatları oldukça gelişmiştir. Özellikle ipek böceği koza işleri, adanın en popüler el sanatlarından biridir. Hafif sarı renkli olan kozalar bu bölgeye özgü olup, Kıbrıs’ın geçmişten bugüne el sanatlarına damgasını vurmuştur.

Kozalar Nasıl Elde Edilir?

Kelebek yumurtalarını dut yaprakları üzerine bırakır, yumurtladıktan üç dört gün sonra ölür. Baharda taze dut yaprakları üzerindeki yumurtalardan larva halinde çıkan tırtıllar sık tüylü ve siyahtır. Büyük bir iştahla devamlı dut yaprağı yerler ve dört beş defa gömlek değiştirerek bir bir buçuk ayda 7 veya 8 santime ulaşırlar. Büyüdükçe renkleri açılır ve tüyleri kaybolur. İyice büyüyüp de hkoza işi el sanatıücrelerine yerleşince üst dudağındaki delikten iplik halinde zamk gibi bir sıvı çıkararak kozasını yapmaya başlar. Tırtıl önce kozanın dış kısmını sonra kendi vücudunun etrafını örmeye devam eder ve görünmez olur. Eğer kendi haline bıraklırsa iki üç hafta içinde kelebek haline gelerek ördüğü kozayı parçalar ve dışarı çıkar. Bu yüzden kozayı parçalamadan kozalar sıcak suya atılır veya sıcak su buharına tutularak tırtıl öldürülür. Böylece ipek kozaları elde edilir. İşlenecek ürünlerin kaliteli olması için, kozaların deliksiz olması gerekir. Bu yüzden kelebekler kozayı delip çıkmadan, fırında veya sıcak su buharı ile öldürülürler. Bundan sonra kozalar işlenmeye hazır duruma gelir.

Koza İşinden Neler Yapılıyor?

Genelde kozaların yeşil, açık veya koyu sarı, pembe renklerde olduğu, Kıbrıs’ta ise sarı ve beyaz tonlarda koza yetiştirildiği bilinmektedir. İpek kozası işleri; tablo işlemesi veya elbise üzerine işlenen motifler olarak gruplandırılabilir. Tablolar “Japon kadifesi” adındaki bordo, siyah veya beyaz renkte kadife zemin üzerine işlenir. Kullanılan motifler çiçek ve kuş motifleri olup, seyrek olarak insan figürlerine de yer verilmektedir. Kıbrıs’a özgü koza işinde ev dekorasyon amaçlı ürünlerin yanı sıra farklı aksesuarlar da yapılmaktadır. Kozadan yapılan çantalar, şallar, yaka broşları ve çeşitli takılar bu el sanatının örnekleri arasındadır.